નિવૃત્તિ માટે આયોજનનું મહત્ત્વ

નિવૃત્તિ પછી પગાર કે ધંધાની નિયમિત આવક અટકે છે, પણ ઘરના ખર્ચ અટકતા નથી. એ વર્ષોનો ખર્ચ મોટે ભાગે તમે કમાતા હો ત્યારે ભેગી કરેલી રકમમાંથી નીકળવાનો છે. છતાં આ લક્ષ્ય ઘણી વાર પાછળ ઠેલાય છે, કારણ કે તે દૂર લાગે છે.

આ લેખમાં તમે જાણશો કે નિવૃત્તિ બીજાં લક્ષ્યોથી કેમ જુદી છે, ખર્ચનો અંદાજ કેવી રીતે બાંધવો, મોડું કરવાથી ગણતરીમાં શો ફેર પડે છે અને લોકો સામાન્ય રીતે કઈ ભૂલો કરે છે. આ લેખ માત્ર સમજ માટે છે. તેમાં કોઈ યોજના (સ્કીમ)ની ભલામણ નથી.

નિવૃત્તિ બીજાં લક્ષ્યોથી કેમ જુદી છે

મોટા ભાગનાં લક્ષ્યો રકમ ખર્ચાય તે દિવસે પૂરાં થાય છે. નિવૃત્તિમાં ખર્ચ તે દિવસથી શરૂ થાય છે.

• સમયગાળા બે છે. પહેલો, નિવૃત્તિ સુધીનાં વર્ષો. બીજો, નિવૃત્તિ પછીનાં વર્ષો, જેમાં રકમ ચાલવી જોઈએ.
• તેના માટે લોનની સામાન્ય વ્યવસ્થા નથી. શિક્ષણ અને ઘર માટે લોનની વ્યવસ્થા હોય છે. નિવૃત્તિના રોજિંદા ખર્ચ માટે એવી સામાન્ય વ્યવસ્થા નથી.
• મોંઘવારી (ફુગાવો) દાયકાઓ સુધી અસર કરે છે. તે નિવૃત્તિ પહેલાં પણ ખર્ચ વધારે છે અને નિવૃત્તિ દરમિયાન પણ દર વર્ષે વધારતી રહે છે.
• આયુષ્ય કેટલું હશે તે કોઈ જાણતું નથી. રકમ કેટલાં વર્ષ ચાલવી જોઈએ તે પહેલેથી નક્કી નથી. ધાર્યા કરતાં લાંબા સમયગાળાની ગણતરી કરવી એ સાવચેતીભરી ધારણા છે.
• તેનું કોઈ બિલ આવતું નથી. ફી કે હપ્તાની જેમ તેની ચુકવણીની કોઈ તારીખ હોતી નથી. તેથી તેને ટાળવું સહેલું છે અને ટાળવાની કિંમત મોટી છે.

નિવૃત્તિ પછીના ખર્ચનો અંદાજ કેવી રીતે બાંધવો

શરૂઆત આવકથી નહીં, ખર્ચથી કરો.

1. આજે ઘરનો માસિક ખર્ચ કેટલો છે તે લખો.
2. નિવૃત્તિ સુધીમાં જે ખર્ચ પૂરા થઈ જશે તે બાદ કરો, જેમ કે લોનના હપ્તા અને બાળકોના ભણતરનો ખર્ચ.
3. જે ખર્ચ વધવાની શક્યતા છે તે ઉમેરો, જેમ કે આરોગ્યનો ખર્ચ.
4. મોંઘવારીની ધારણા પ્રમાણે આ ખર્ચ નિવૃત્તિના વર્ષે કેટલો થશે તે ગણો.

એક ઉદાહરણ લઈએ. ધારો કે આજનો માસિક ખર્ચ ₹50,000 છે અને નિવૃત્તિ 30 વર્ષ દૂર છે. મોંઘવારી દર વર્ષે 6% રહે એવી ધારણા કરીએ (આ માત્ર ધારણા છે, આગાહી નથી), તો એ જ જીવનશૈલીનો ખર્ચ 30 વર્ષ પછી દર મહિને આશરે ₹2.87 લાખ થાય.

આંકડો મોટો લાગે છે, કારણ કે તે 30 વર્ષ પછીના રૂપિયામાં છે. પેન્શન, ભાડું કે બીજી નિયમિત આવક હોય તો એટલો ભાર તમારા ભંડોળ પરથી ઓછો થાય છે. તમારા પોતાના આંકડા નિવૃત્તિ કેલ્ક્યુલેટરમાં મૂકી જુઓ, અને એક કરતાં વધુ ધારણા અજમાવો.

મોડું કરવાની કિંમત: માત્ર ગણતરી

મોડી શરૂઆતથી કેટલો ફેર પડે છે તે આંકડાથી સમજીએ. ધારો કે ત્રણ વ્યક્તિને નિવૃત્તિના દિવસ સુધીમાં ₹1 કરોડ ભેગા કરવા છે. એકને નિવૃત્તિને 30 વર્ષ બાકી છે, બીજાને 20 અને ત્રીજાને 10. ત્રણેય SIP (સિસ્ટેમેટિક ઇન્વેસ્ટમેન્ટ પ્લાન) દ્વારા દર મહિને રોકાણ કરે છે. નીચેના કોષ્ટકમાં દર વર્ષે 8% વળતર ધાર્યું છે (ગણતરી માસિક ચક્રવૃદ્ધિથી, હપ્તો મહિનાની શરૂઆતમાં). આ માત્ર ગણતરી માટેની ધારણા છે, આગાહી નથી, અને કોઈ યોજના કે શ્રેણીનું વળતર નથી.

8% વળતરની આ ધારણા પ્રમાણે, જે આગાહી નથી, 10 વર્ષ મોડું કરનારે દર મહિને આશરે અઢી ગણી રકમ રોકવી પડે છે, અને 20 વર્ષ મોડું કરનારે આઠ ગણીથી વધુ. કારણ એ છે કે મોડી શરૂઆતમાં હપ્તાની સંખ્યા ઓછી હોય છે અને ચક્રવૃદ્ધિ માટે વર્ષો પણ ઓછાં મળે છે.

નોંધ: ₹1 કરોડ અહીં માત્ર ઉદાહરણ પૂરતો લીધેલો આંકડો છે. તમારી જરૂરિયાત તેનાથી ઘણી જુદી હોઈ શકે છે. વાસ્તવમાં વળતર દર વર્ષે બદલાય છે અને નકારાત્મક પણ હોઈ શકે છે. તેથી આ કોષ્ટક માત્ર અંકગણિત છે, પરિણામનો અંદાજ નથી.

બે તબક્કા: રકમ ભેગી કરવી અને ઉપાડવી

ભેગી કરવાનો તબક્કો

કમાણીનાં વર્ષોમાં હેતુ નિયમિત રોકાણ કરવાનો અને તેને રોકાયેલું રહેવા દેવાનો છે. સૈદ્ધાંતિક રીતે ચાર બાબતો મદદ કરે છે.

• જે રકમ સારા અને ખરાબ બંને સમયમાં ચાલુ રાખી શકાય તેનાથી શરૂ કરો.
• આવક વધે તેમ હપ્તો વધારો.
• નિવૃત્તિની રકમ બીજાં લક્ષ્યોથી અલગ રાખો, જેથી નજીકની જરૂરિયાતમાં તે વપરાઈ ન જાય.
• પહેલાં કટોકટી ભંડોળ બનાવો, જેથી અચાનક ખર્ચ આવે ત્યારે લાંબા ગાળાનું રોકાણ ખરાબ સમયે વેચવું ન પડે.

નિવૃત્તિ નજીક આવે તેમ મોટો ઘટાડો સરભર કરવા માટે કમાણીનાં વર્ષો ઓછાં રહે છે. તેથી સામાન્ય સિદ્ધાંત પ્રમાણે રોકાણનું મિશ્રણ એક દિવસમાં નહીં, કેટલાંક વર્ષોમાં ધીમે ધીમે ઓછા ચડ-ઉતારવાળા પ્રકારો તરફ લઈ જવાય છે. આ સિદ્ધાંત છે, ભલામણ નથી. ઇક્વિટી, ડેટ અને હાઇબ્રિડ પ્રકારોની સમજ આ લેખમાં છે.

ઉપાડવાનો તબક્કો

નિવૃત્તિ પછી હેતુ બદલાય છે: હવે રકમ વધારવાની નહીં, લાંબો સમય ચલાવવાની છે. તેના માટે વપરાતી એક સુવિધા SWP (સિસ્ટેમેટિક વિથડ્રોઅલ પ્લાન) છે. તેમાં યોજનામાંથી નિયમિત સમયાંતરે નિશ્ચિત રકમ અથવા નિશ્ચિત સંખ્યાના યુનિટનો ઉપાડ (રિડેમ્પશન) થાય છે.

• SWP પેન્શન નથી. બાકી રહેલા યુનિટનું મૂલ્ય બજાર સાથે વધે-ઘટે છે.
• ઉપાડ રોકાણની વૃદ્ધિ કરતાં વધુ હોય તો બાકી રકમ ઘટતી જાય છે અને પૂરી પણ થઈ શકે છે.
• ઉપાડનાં શરૂઆતનાં વર્ષોમાં બજાર ઘટે તો એ જ રકમ માટે વધુ યુનિટ વેચવા પડે છે. તેથી શરૂઆતનો ઘટાડો વધુ નુકસાન કરે છે.
• દરેક ઉપાડ પર એક્ઝિટ લોડ અને કર (ટેક્સ) લાગુ પડી શકે છે. કરના નિયમો બદલાતા રહે છે, માટે કરના જાણકાર વ્યાવસાયિકને પૂછી લો.

સામાન્ય ભૂલો

• “હજી વાર છે” એમ માનીને ટાળવું. ધારણા પર આધારિત ઉપરનું કોષ્ટક બતાવે છે કે શરૂઆત દસ વર્ષ મોડી કરવાથી જરૂરી માસિક રકમ કેટલી વધે છે.
• મોંઘવારીને ગણતરીમાં ન લેવી. આજના ખર્ચ પ્રમાણે બાંધેલો અંદાજ ઘણો નાનો પડે છે.
• રકમ પોસાય તેવી દેખાડવા ઊંચું વળતર ધારી લેવું. ધારણા બદલવાથી હકીકત બદલાતી નથી.
• નિવૃત્તિની રકમ બીજાં લક્ષ્યોમાં વાપરી નાખવી. બાળકોના શિક્ષણ પાછળ બધું ખર્ચીને નિવૃત્તિ માટે કંઈ ન રાખવાથી મુશ્કેલી આગળ જતાં બાળકો પર આવી શકે છે.
• બજારનું જોખમ સાવ ટાળવું. જે રકમ મોંઘવારી કરતાં ધીમે વધે છે તેની ખરીદશક્તિ ઘટે છે. બજારનું જોખમ સાવ ટાળવાથી મોંઘવારીનું જોખમ વધી શકે છે.
• આરોગ્યના ખર્ચ અને લાંબા આયુષ્યને ઓછું આંકવું.
• સમીક્ષા ન કરવી. વર્ષમાં એક વાર ખર્ચ, બાકી વર્ષો અને ભેગી થયેલી રકમ તપાસો.

વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો

નિવૃત્તિ માટે કેટલી રકમ જોઈએ?

તેનો કોઈ એક આંકડો નથી. તે તમારા ખર્ચ, નિવૃત્તિની ઉંમર, નિવૃત્તિ પછીનાં વર્ષોની સંખ્યા, બીજી આવક અને મોંઘવારીની ધારણા પર આધાર રાખે છે. કેલ્ક્યુલેટરનો જવાબ કામચલાઉ અંદાજ છે, આગાહી નથી. તેને દર વર્ષે ફરી તપાસો.

40 કે 50 વર્ષની ઉંમરે કરેલી શરૂઆત મોડી ગણાય?

સમય ઓછો હોય ત્યારે દર મહિને વધુ રકમ રોકવી પડે અથવા નિવૃત્તિ પાછી ઠેલવી પડે, અને બજારના ઘટાડા પછી સુધારા માટે સમય પણ ઓછો મળે છે. તેનો અર્થ એ નથી કે કંઈ થઈ શકે તેમ નથી. રકમ અને તારીખનો અંદાજ વાસ્તવિક રાખવો જરૂરી છે.

શું SWPથી નિશ્ચિત આવક મળે છે?

ઉપાડની રકમ તમે નક્કી કરો છો, પણ બાકી રોકાણનું મૂલ્ય બજાર સાથે બદલાય છે. SWP પેન્શન નથી અને તેમાં આવકની ખાતરી નથી. ઉપાડ વૃદ્ધિ કરતાં વધુ હોય તો રકમ પૂરી થઈ શકે છે.

નિવૃત્ત થતાં જ બધું રોકાણ ઇક્વિટી ફંડમાંથી કાઢી લેવું જોઈએ?

દરેક માટે એક જ જવાબ નથી. નિવૃત્તિ દાયકાઓ સુધી ચાલી શકે છે અને ભાવ વધતા રહે છે, જ્યારે નજીકના ખર્ચની રકમને સ્થિરતાની જરૂર હોય છે. યોગ્ય મિશ્રણ તમારી બીજી આવક, જવાબદારીઓ અને ઘટાડા સમયે તમારા વર્તન પર આધાર રાખે છે. દરેક પ્રકારમાં કોઈ ને કોઈ જોખમ હોય છે.